ΜΠΟΥΚΑΛΙΑ XXXL!!!

Είναι πλέον πολύ σύνηθες οι οινόφιλοι να καταλήγουν σε φιάλες μεγαλύτερου μεγέθους από το συνηθισμένο μέγεθος των 750ml. Κατά κάποιο τρόπο είναι της μόδας γι αυτό και τα περισσότερα οινοποιεία επενδύουν στη εμφιάλωση μεγάλων μπουκαλιών. Ίσως το πιο γνωστό μέγεθος (πέρα του κλασσικού) είναι της φιάλης magnum, αυτής δηλαδή που ισούται με δύο φιάλες των 750ml. Όμως υπάρχει πραγματικά μεγάλη γκάμα. Ας δούμε τα συνηθέστερα των μεγεθών:
-)Piccolo, χωρητικότητας 0.1875 λίτρων
-)Normal, η κλασσική φιάλη, χωρητικότητας 0,750 λίτρων
-)Magnum, χωρητικότητας 1,5 λίτρου (x2 normal)
-)Jeroboam, χωρητικότητας 3 λίτρων (x4 normal)
-)Rehoboam, χωρητικότητας 4,5 λίτρων (x6 normal)
-)Mathusalem, χωρητικότητας 6 λίτρων (x8 normal)
-)Salmanazar,χωρητικότητας 9 λίτρων (x12 normal)
-)Balthasar, χωρητικότητας 12 λίτρων (x16 normal)
-)Nabuchodonosor, χωρητικότητας 15 λίτρων (x20 normal)
-)Melchior, χωρητικότητας 18 λίτρων (x24 normal)
-)Solomon, χωρητικότητας 25 λίτρων (x33,3 normal)
-)Melchizedek, χωρητικότητας 30 λίτρων (x40 normal)

Η προέλευση των ονομάτων προέρχεται κατά βάση από βιβλικά ονόματα, κυρίως βασιλιάδων (Jeroboam, Rehoboam, Mathusalem, Salmanazar, Nabuchodonosor, Solomon, Melchizedek ) αλλά και μάγων (Balthasar, Melchior). Μία λογική εξήγηση γιατί έδωσαν αυτά τα ονόματα στις μεγάλες φιάλες είναι πιθανόν η βαριά ιστορία που ακολουθεί για χιλιετίες όλα αυτά τα πρόσωπα και θέλοντας να προσδώσουν αίγλη αλλά και να εντυπωσιάσουν εμπνεύστηκαν από τη βίβλο!

Αναγνώριση ΠΟΠ και ΠΓΕ

Οι προσπάθειες των οινοποιών ορισμένων περιοχών καρποφόρησαν με αποτέλεσμα την αναγνώριση εννέα κρασιών ως ΠΟΠ και ΠΓΕ. Συγκεκριμένα, ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) αναγνωρίστηκε το κρασί προέλευσης Μονεμβασία - Malvasia και ως Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) ο τοπικός οίνος Έβρου και ο τοπικός οίνος Χίου. Και τροποποιούνται οι αποφάσεις των τοπικών οίνων:
1. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Παγγαίο (Τοπικός Οίνος Παγγαίου)
2. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Δράμα (Τοπικός Οίνος Δράμας)
3. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Πλαγιές Βερτίσκου (Τοπικός Οίνος Πλαγιές Βερτίσκου)
4. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Μέτσοβο (Τοπικός Οίνος Μετσόβου)
5. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Θήβα (Τοπικός Οίνος Θήβας)
6. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη Πλαγιές Κιθαιρώνα. (Τοπ. Οίνος Πλαγιών Κιθαιρώνα)
Στην περίπτωση του ΠΟΠ Μονεμβασία-Malvasia, που θεσπίστηκε τον Ιούλιο του 2010, πρόκειται για τον διάδοχο του τοπικού οίνου Μονεμβάσιου ο οποίος σταματά να παράγεται. Η ποικιλιακή σύνθεση του ΠΟΠ Μονεμβασία-Malvasia είναι μονεμβασιά τουλάχιστον 51%, ασύρτικο, ασπρούδες, κυδωνίτσα. Η αναγνώριση κρασιών είναι ζωτικής σημασίας καθώς καταναλωτικό κοινό και οινοπαραγωγοί βγαίνουν ουσιαστικά κερδισμένοι. Οι μεν πρώτοι γιατί μπορούν εύκολα και γρήγορα να πάρουν πληροφορίες για το κρασί αλλά κι επειδή έως ένα βαθμό αποτελεί εχέγγυο για την ποιότητα τους. Οι δε παραγωγοί γιατί μέσα από τον ανταγωνισμό ενισχύεται η αξιοπιστία των κρασιών.

ΟΙΝΟΙ ΜΕ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΝΟ

Π.Γ.Ε.

Π.Ο.Π.

Πολλές φορές διαβάζοντας την ετικέτα ενός κρασιού χανόμαστε στην...μετάφραση! Θα έχετε παρατηρήσει ενδείξεις ΟΠΑΠ, ΟΠΕ, ΠΓΕ, ΠΟΠ, ΤΟ κ.α,  που αφορούν την γεωγραφική τους προέλευση κι ότι άλλο αυτό συνεπάγεται (ποικιλιακή σύνθεση, καλλιεργητικές φροντίδες κ.α.). Τι έχει συμβεί λοιπόν; Βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο όπου οι οίνοι Ονομασίας Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας (ΟΠΑΠ) κι οι Τοπικοί Οίνοι (Τ.Ο.) μετονομάζονται σε οίνους Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) αντίστοιχα.Δε θα πρέπει να παραλήψουμε ότι στους οίνους ΠΟΠ θα περιλαμβάνονται στο εξής κι οι οίνοι Ονομασίας Προέλευσης Ελεγχόμενη (ΟΠΕ), ονομασία που πλέον καταργείται Τέλος στην κατηγορία των επιτραπέζιων οίνων προστίθεται η κατηγορία των ποικιλιακών οίνων στην οποία επιτρέπεται η αναγραφή της χρονιάς εσοδείας και της ποικιλιακής σύνθεσης όταν τηρούνται κάποιες προυποθέσεις. Η ευρωπαική Ένωση μας έχει παραχωρήσει το δικαίωμα της επιλογής για την αναγραφή της ένδειξης που προτιμά ο κάθε οινοπαραγωγός μέχρι το 2012 για να έχουν το χρόνο οι καταναλωτές να εξοικιωθούν με τους νέους κανόνες. Δείτε τώρα τους ορισμούς για τις ενδείξεις ΠΟΠ και ΠΓΕ :
Ως «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης - ΠΟΠ» νοείται το όνομα μιας περιοχής, ενός συγκεκριμένου τόπου ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις μιας χώρας, το οποίο χρησιμοποιείται στην περιγραφή ενός γεωργικού προϊόντος ή ενός τροφίμου που κατάγεται από αυτήν την περιοχή, το συγκεκριμένο τόπο ή τη χώρα, και του οποίου η ποιότητα ή τα χαρακτηριστικά οφείλονται κυρίως ή αποκλειστικά στο γεωγραφικό περιβάλλον, που περιλαμβάνει τους φυσικούς και ανθρώπινους παράγοντες και του οποίου η παραγωγή, η μεταποίηση και η επεξεργασία λαμβάνουν χώρα στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή.
Ως «Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη - ΠΓΕ» νοείται το όνομα μιας περιοχής, ενός συγκεκριμένου τόπου ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις μιας χώρας, το οποίο χρησιμοποιείται στην περιγραφή ενός γεωργικού προϊόντος ή ενός τροφίμου που κατάγεται από αυτήν την περιοχή, το συγκεκριμένο τόπο ή τη χώρα, και του οποίου μία συγκεκριμένη ποιότητα, η φήμη ή άλλο χαρακτηριστικό μπορούν να αποδοθούν στη γεωγραφική αυτή καταγωγή και του οποίου η παραγωγή ή/και μεταποίηση ή/και η επεξεργασία πραγματοποιούνται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή.

ΑΜΕΘΥΣΤΑ...ΚΡΑΣΙΑ!

Μονοκρύσταλλος αμέθυστου.

Ο αμέθυστος (amethyst) είναι ένα ακόμη ορυκτό που έχει Ελληνική προέλευση. Ετυμολογικά προέρχεται από το στερητικό "α" και το ρήμα "με-θύω". Από χημική άποψη ο αμέθυστος είναι χαλαζίας με χημικό τύπο SiO2 με στοιχεία σιδήρου, μαγγανίου και τιτανίου. Έχει σκληρότητα 7, ειδικό βάρος 2,65 και κρυσταλλώνεται σε σχήμα εξάπλευρου. Το χρώμα του (για το οποίο είναι γνωστός ο αμέθυστος) είναι μοβ με διάφορες αποχρώσεις του, ανοιχτόχρωμες και σκουρόχρωμες. Στην Αρχαία Ελλάδα πίστευαν ότι όποιος έπινε κρασί με κούπα στολισμένη με λίθους αμέθυστου ή έφερε κάποιο κόσμημα με αμέθυστο ή απλά κατείχε έναν αμέθυστο, δεν κινδύνευε να μεθύσει. Για τον αμέθυστο και το εντυπωσιακό του χρωματισμό, υπάρχουν και σχετικοί μύθοι. Σε έναν από αυτούς λέγεται ότι μία νεαρά κοπέλα με το όνομα Αμέθυστος δέχτηκε την επίθεση του μεθυσμένου Θεού Διονύσου. Αυτή δεν ενέδωσε στις διαθέσεις του Διονύσου και για να σωθεί επικαλέστηκε θεϊκή βοήθεια. Το κάλεσμα της βρήκε ανταπόκριση από την θεά Άρτεμις και για να την γλιτώσει την μεταμόρφωσε σε άχρωμη πέτρα. Έξαλλος και ταπεινωμένος ο Θεός Διόνυσος έριξε το κόκκινο κρασί του πάνω στην πέτρα η οποία πήρε το γνωστό μοβ χρώμα που έχει ο αμέθυστος. Παραλλαγή της παραπάνω ιστορίας διηγείται ότι ο θεός Διόνυσος θέλοντας να εκδικηθεί έναν θνητό που τον πρόσβαλε, ορκίστηκε να τιμωρήσει τον επόμενο θνητό που θα συναντήσει δημιουργώντας θηριώδης τίγρης. Αυτή έτυχε να είναι μία όμορφη κοπέλα ονόματι Αμέθυστος που πήγαινε να προσκυνήσει την θεά Άρτεμις. Η θεά για να προστατέψει την κοπέλα από τα δόντια των τίγρεων μεταμόρφωσε την κοπέλα σε άγαλμα από ατόφιο κρυσταλλικό χαλαζία. Μόλις ο θεός Διόνυσος αντίκρισε το πανέμορφο άγαλμα έκλαψε μετανιωμένος με δάκρυα από κρασί τα οποία και έβαψαν με βιολετί χρώμα τον χαλαζία. Στις μέρες μας ο αμέθυστος χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την κατασκευή κοσμημάτων, όμως ορισμένοι ευρηματικοί οινοπαραγωγοί χρησιμοποίησαν τον όρο αμέθυστος για να ονοματίσουν τα κρασιά τους. 

ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ;

Α) σχηματισμός και Β) διάσπαση του άνθρακα

Τα κρούσματα εξαπάτησης για τους μανιώδης συλλέκτες "μεγάλων" κρασιών τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί επικίνδυνα. Υπολογίζεται ότι το ποσοστό των παραποιημένων ετικετών που "στολίζουν" σπάνια κρασιά και κρασιά εξαιρετικών σοδειών φθάνει το 5%. Τα θύματα όπως είναι αυτονόητο έχουν... φουσκωμένο πορτοφόλι κι ο τζίρος σε τέτοιου είδους δημοπρασίες είναι πολλών χιλιάδων euro, συχνά για αγορά μίας και μόνο φιάλης. Μία πρόσφατη ανακάλυψη του 20ου αιώνα ίσως αποκαλύψει κρασιά που "μεγάλωσαν" ξαφνικά! Ονομάζεται ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα-14 κι είναι μία μέθοδος που χρησιμοποιείται ευρύτατα στην χρονολόγηση αρχαιολογικών ευρημάτων. Πως μπορεί να βρει εφαρμογή στα κρασιά; Ας δούμε λοιπόν πως..λειτουργεί. Στην πραγματικότητα το τεστ προσδιορισμού της ηλικίας του παραγόμενου οίνου στηρίζεται στη σύγκριση των τιμών του άνθρακα-14 και του άνθρακα-12. Ο άνθρακας-14 είναι το κύριο ισότοπο του άνθρακα και βρισκόταν σε μεγάλη ποσότητα στην ατμόσφαιρα έως και την δεκαετία του '60 λόγω των πολλών πυρηνικών δοκιμών. Στην πορεία, η αυξημένη χρήση (καύση) ορυκτών καυσίμων οδήγησε σε αύξηση του ποσοστού του άνθρακα-12 με ταυτόχρονη μείωση του ποσοστού του άνθρακα-14. Όλα τα παραπάνω βασίζονται στην ιδιότητα που έχουν οι ζώντες οργανισμοί (ζώα και φυτά, συμπεριλαμβανομένων και των αμπελιών) να απορροφούν τους δύο αυτούς ραδιοάνθρακες μέχρι το τέλος της ζωής τους. Ακολουθούν οι μετρήσεις των επιστημώνων, υπολογίζοντας αρχικά την ποσότητα του άνθρακα-14 στα κρασιά και μετά υπολογίζουν τα επίπεδα του ραδιενεργού άνθρακα-14 στην ατμόσφαιρα. Συγκρίνοντας τις δύο αυτές τιμές μπορούμε να υπολογίζουμε και να καταλήξουμε με ακρίβεια για την χρονιά σοδειάς του παραγόμενου οίνου. Καλύτερα όμως να μη βιαστούμε να πούμε ότι λύσαμε το πρόβλημα μας, καθότι η μέθοδος αυτή δεν εφαρμόζεται (ακόμη τουλάχιστον) πρακτικά στην οινοπαραγωγή.

"ΦΕΛΛΟΜΕΝΑ" ΚΡΑΣΙΑ!

Φελλός & TCA, δυο άσπονδοι εχθροί

Είτε το καλούν corked, είτε corky ή φελλομένο ή περιέχει φελλό εννοούμε στη γλώσσα του κρασιού το ίδιο ακριβώς πράγμα. Ας δούμε τι συμβαίνει σε αυτήν την περίπτωση. Ο φελλός εκτός από τα πολλά και γνωστά πλεονεκτήματά του, έχει κι ορισμένα μειονεκτήματα. Το σημαντικότερο όλων είναι η πρόσδωση ανεπιθύμητων οσμών στο κρασί που αποδίδεται σε μία αβλαβή για τον άνθρωπο ουσία με το όνομα 2,4,6 τριχλωροανισόλη ή αλλιώς TCA. Η οσμή της TCA μοιάζει με την οσμή της μούχλας, του βρεγμένου χαρτιού, της βρεγμένης λινάτσας κι άλλων συναφών.Το πρώτο "σύμπτωμα" που παρουσιάζεται στα φελλομένα κρασιά είναι να εξαφανιστούν όλα τα φρουτώδη αρώματα. Στη συνέχεια έχουμε καθολική επικράτηση των ανεπιθύμητων οσμών στο κρασί με τελικό αποτέλεσμα το κρασί να κρίνεται ελλατωματικό κι ακατάλληλο για κατανάλωση. Η TCA σχηματίζεται στους φελλούς μετά από προσβολή από μύκητες, είτε κατά την διαδικασία χλωρίωσης  για την λεύκανση των φελλών. 'Οπως θα έχετε παρατηρήσει σε πολλές περιπτώσεις, ειδικοί και μη, κατά το άνοιγμα μιας φιάλης μυρίζουν αμέσως το φελλό, ο λογός είναι ο εντοπισμός της γνωστής μας πλέον τριχλωροανισολης...

Ο ΦΕΛΛΟΣ ΚΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ

Η παραλαβή του φλοιού

Από την στιγμή που ανακαλύφθηκε η χρήση του φελλού, για τον πωματισμό των εμφιαλωμένων κρασιών, έγινε ο βασιλιάς στην κατηγορία του. Στη συνείδηση μας έχει καθιερωθεί το δίδυμο κρασί-φελλός. Ακόμη κι ο ήχος κατά το άνοιγμα της φιάλης μας φέρνει ασυναίσθητα στο μυαλό την εικόνα του αγκιστρωμένου φελλού πάνω στο τιρμπουσόν. Όμως οι καιροί αλλάζουν , διάφοροι "εχθροί" του φελλού (συνθετικά πώματα, πώματα stelvin κ.α.) έκαναν την εμφάνιση τους κι έτσι ο θρόνος του απόλυτου κυρίαρχου απειλείται σοβαρά. Ο φελλός συλλέγεται από ένα είδος βελανιδιάς που ονομάζεται φελλόδρυος (quercus suber) και φύεται βασικά στην δυτική Μεσόγειο. Κύρια παραγωγική χώρα είναι η Πορτογαλία η οποία υπολογίζεται ότι διαθέτει περίπου 720.000 εκτάρια (1 εκτάριο = 10 στρέμματα) τα οποία παράγουν 180.000 τόνους φελλού ετησίως. Η ετήσια αυτή παραγωγή καλύπτει πάνω από το 50% της παγκόσμιας ζήτησης φελλού. Η φελλόδρυς ζει περίπου 200 χρόνια και για να δώσει το πρώτο πυκνό στρώμα φλοιού που θα χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή φελλού χρειάζεται να περάσουν 40 χρόνια. Μετά την πρώτη συγκομιδή απαιτούνται άλλα 9-12 χρόνια μέχρι την επόμενη. Η συγκομιδή γίνεται συνήθως το καλοκαιρί με ιδιαίτερη προσοχή έτσι ώστε να μην τραυματιστεί το δέντρο. Ακολουθεί παραμονή των φλοιών στο φυσικό τους περιβάλλον μέχρι να στεγνώσουν. Στη συνέχεια οδηγούνται στο εργοστάσιο, εκεί εμβαπτίζονται μέσα σε νερό που βράζει έως και 2 ώρες για να θανατωθούν οι μικροοργανισμοί και τα έντομα που ζούσαν εκεί. Ταυτόχρονα επέρχεται διόγκωση του φελλού και αύξηση της ελαστικότητας του. Πριν από το δεύτερο βράσιμο μεσολαβεί  ανάπαυση της πρώτης ύλης για περίπου δυο βδομάδες. Στη συνέχεια γίνεται ταξινόμηση των φύλλων με βάση την ποιότητα και το πάχος τους. Κατόπιν κόβονται σε λωρίδες και με την βοήθεια διατριτικής μηχανής προκύπτουν οι φελλοί. Ακολουθεί απολύμανση και λεύκανση των φελλών με υπεροξείδιο. Στο τέλος της διαδικασίας ξηραίνονται και επεξεργάζονται με πυρίτιο ή παραφίνη για να διευκολύνεται η έξοδος τους από το λαιμό της φιάλης. Όλοι οι φελλοί όμως δεν είναι της ίδιας ποιότητας και χωρίζονται σε 3 κύριες κατηγορίες :

• Στην πρώτη κατηγορία συγκαταλέγονται οι φελλοί που προέρχονται από την διαδικασία παραγωγής που περιγραφηκεκι είναι ποιοτικά οι καλύτεροι.
• Μία ενδιάμεση κατηγορία φελλού αποτελείται από σκόνη φελλού και κόλλα (όχι ότι καλύτερο για την ποιότητα του κρασιού) που όμως η κατασκευή του ολοκληρώνεται με την προσθήκη μιας λεπτής στρώσης φυσικού φελλού σε κάθε άκρη του πώματος. 
• Και στην τρίτη κατηγορία κατασκευάζονται φθηνοί φελλοί από πεπιεσμένα κομμάτια φελλού και βρίσκουν εφαρμογή σε κρασιά της σειράς.